محمد سعيد جانب اللهى
144
پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )
در دليجان ترنجبين را در آب جوش ريخته صاف مىكنند و با گل بنفشه به بچه مىدهند ( نوبان و ديگران : 234 ) . در گيلان برگ گندهواش « 1 » را در پارچهاى مىپيچند و زير خاكستر گرم منقل مىگذارند و بعد از چند دقيقه بيرون مىآورند و با كف دو دست آن را مىمالند و آبش را مىگيرند و به بچه مىدهند ( پاينده : 254 ) . در شيراز مسهل خاكشير را به بچه مىدهند ، شيوهء تهيهء آن به اين ترتيب است كه خاكشير را آنقدر مىجوشانند تا از هم بشكافد ، بعد روغن در آن ريخته به مريض مىدهند ( همايونى ، 1353 : 41 ) . اگر كمتر از چهل روز داشته باشد ، با آرد گندم كمى خمير تهيه كرده لاى آب و گل مخلوط شده مىگذارند و زير آتش قرار مىدهند بعد از مدتى از زير آتش بيرون مىآورند و گل آن را مىتكانند و مقدارى از خمير پخته شده را در آب مىخيسانند و به بچه مىدهند ( همايونى ، 1353 : 41 ) . در سروستان بايد ده بيست دانه تاجريزى بجوشانند و با قدرى شكر به بچه بدهند . بچهاى كه دلدرد دارد ، بايد هرچه بيشتر به او روغن زيتون داد ( همايونى ، 1371 : 476 ) . پهلودرد در ميبد هستهء آلبالو را كوبيده ، شيرهء آن را مىكشند و به بچه مىدهند يا شيرهء آن را به پهلوى او مىمالند . پرسياوشان ، ترنجبين ، انگوره توره ( تاجريزى ) دم مىكنند و به بچه مىدهند ( تحقيقات ميدانى مؤلف ) . در سنگسر براى درمان درد پهلو تره مىخورند ( اعظمى : 58 ) . در سروستان اگر بچه سينهپهلو كند ، بايد مقدارى باقلاى خشك و بابونه را بكوبند و نرم كنند ، بعد با پيه كهره سينه و پهلوى كودك را چرب كرده و گرد باقلا و بابونه را روى سينه و پهلويش بپاشند و پنبه روى آن گذاشته او را محكم بپوشانند ، از پشم نيز به جاى پنبه مىتوان استفاده كرد ( همايونى ، 1371 : 477 ) . سرماخوردگى در شيراز يك قاشق چاىخورى روغن بادام با كمى آب جوشيده و سرد مخلوط مىكنند و به بچه مىدهند ( همايونى ، 1353 : 40 ) .
--> ( 1 ) . ganda v s ?